در امتداد سکوت....

روز گذشته نيكولا ساركوزي در سومين سفر خود به كشورهاي عرب حاشيه جنوبي خليج‌فارس وارد امارات متحده عربي شد تا در اميرنشين ابوظبي پايگاه نظامي اين كشور را افتتاح كند. فرانسوي‌ها كه در قرن هجدهم ميلادي و در پي درگيري دريايي با هلندي‌ها از خليج‌فارس رانده شدند، يك‌بار در زمان ناپلئون بناپارت تلاش كردند تا خود را به مهم‌ترين گذرگاه آبي جهان برسانند اما در اين امر موفق نشدند و روز گذشته پس از دو قرن بار ديگر ناوگان دريايي فرانسوي‌ها در خليج فارس لنگر انداخت تا به يمن كشورهاي عربي، نيكولا ساركوزي بتواند نيروي نظامي خود را در اين آبراه راهبردي مستقر كند.
هر چند رئيس‌جمهور فرانسه به بهانه شركت در نشست امنيت دريايي در ابوظبي راهي اين شهر شده است، اما به براساس گفته‌هاي خودش مهم‌ترين بخش از سفر وي به امارات را افتتاح پايگاه دريايي اين كشور در ساحل ابوظبي تشكيل مي‌دهد كه علاوه بر پايگاهي دريايي داراي يك پايگاه نظامي هوايي خواهد بود كه در آن جنگنده‌هاي رهگير رافائل و ميراژ مستقر خواهند شد.البته بعد ديگر اين سفر را فروش جنگنده‌هاي رهگير و سبك رافائل به امارات در بر مي‌گيرد كه به گفته مقامات آگاه تا پيش از اين در اختيار كشور خاصي قرار نگرفته بود و امارات به دليل در اختيار قرار دادن پايگاه نظامي به فرانسه، با دخالت مستقيم وي اجازه در اختيار گرفتن 60 فروند از اين رهگيرهاي پرنده را يافته است. كشور امارات كه با جمعيت كم و مساحت اندك تجهيزات بسيار پيشرفته غربي را خريداري مي‌كند علاوه بر اين جنگنده در اسكادران‌هاي هوايي خود جنگنده‌هاي پيشرفته‌اي چون ميراژ 2000 و اف16‌اي را دارد كه بيشتر آنها توسط خلبانان پاكستاني هدايت مي‌شوند.
فرانسه كه در دوران رياست‌جمهوري ژاك‌شيراك در سال 1995 موفق شده بوده توافقنامه‌اي نظامي و امنيتي را با امارات امضا كند، چند اسكادران از جنگنده‌هاي خود را به صورت دائم در يكي از پايگاه‌هاي هوايي امارات مستقر كرده بود كه البته آنها در چارچوب برنامه‌هاي هوايي اماراتي‌ها عمل مي‌كردند و ايجاد پايگاه دائمي در اين كشور مي‌تواند نقطه تحولي در مورد دخالت فرانسه در امور داخلي كشورهاي عرب حاشيه خليج‌فارس باشد.
پايگاه نظامي فرانسه كه از آن به عنوان پايگاه صلح! ياد شده است در مرحله نهايي خود 500 نظامي را خود جاي خواهد داد كه به گفته مقامات اين كشور هدف آن حمايت از نيروهاي اين كشور در منطقه – افغانستان – است. ساركوزي كه در ماه ژانويه نيز سفري به ابوظبي داشت موفق به اخذ امتياز احداث اين پايگاه شد و به سرعت واحدهاي مهندسي اين كشور در نزديكي پايتخت امارات اقدام به ايجاد آن كردند. امارات تنها كشور عربي در خليج‌فارس است كه مقر نظاميان غربي به غير از آمريكاست. هر چند مقر نيروهاي خاورميانه‌اي آمريكا در پايگاه العديد قطر است و ناوگان پنجم آمريكا هم در مجمع‌الجزاير بحرين لنگر انداخته است، تعدادي از نظاميان آمريكايي در كويت مستقر هستند و از اين كشور عمليات نظامي آمريكا در عراق را پشتيباني مي‌كنند. انگليسي‌ها نيز كه در سال 1971 از خليج فارس بيرون رفتند تنها چندصد نظامي خود را در سلطنت‌نشين عمان براي آموزش و رصد تحولات امنيتي نظامي نگه داشته و تا زمان حمله به عراق در ماه مارس 2003 حضوري در اين منطقه نداشتند.ساركوزي پيش از اين سفر در مصاحبه‌اي با روزنامه خليج‌تايمز به بررسي ابعاد سفر خود به امارات مي‌پردازد و ايجاد پايگاه در اين كشور را بنا به درخواست دولت امارات بر شمرده و آن را تحول مهمي در عرصه روابط دوجانبه ارزيابي مي‌كند.
رئيس‌جمهور فرانسه البته اهداف تعريف شده براي اين پايگاه را اينگونه برمي‌شمرد‌: ‌«از طريق حضور نظامي هميشگي در امارات، فرانسه مطمئنا از دوستان اماراتي خود حمايت مي‌كند.به اماراتي‌ها قول مي‌دهيم كه در زمان به خطر افتادن امنيت امارات،‌فرانسه از اين كشور حمايت كند.فرانسه از طريق اين پايگاه نظامي آماده است مسووليت خود را در تضمين ثبات در منطقه ايفا كند.اين منطقه براي تعادل در جهان استراتژيك به حساب مي‌آيد.» ساركوزي بعد ديگر سفر خود را همكاري‌هاي دوجانبه، تحولات منطقه‌اي و بين‌المللي، موضوع بحران مالي در جهان و شرايط خاورميانه به ويژه موضوع هسته‌‌اي ايران برشمرده و تاكيد مي‌كند اين سفر براي من بسيار مهم است، چون نقطه‌عطفي در شراكت فرانسه - امارات است.
برخي از كارشناسان منطقه‌اي بر اين باور هستند كه عمده‌ترين دليل استقبال كشورهاي عربي خليج‌فارس از حضور نظاميان غربي در كشورهايشان، به عدم هماهنگي امنيتي ميان اعضاي شوراي همكاري خليج‌فارس بازمي‌گردد. آنها كه قرار بود بر اساس توافقنامه سال 1999 مسقط نيروي نظامي مشترك با عنوان «سپر جزيره» را تشكيل دهند به دليل اختلافات عميق سياسي و مرزي موفق به اين كار نشدند و از اين رو و از ترس برادر بزرگ‌تر خود به آمريكا و فرانسه پناه برده‌اند.
در بعد ديگر، ساركوزي هياتي بلندپايه از بازرگانان و سياستمداران فرانسوي را با خود به همراه دارد كه نشان دهنده اهميت اين سفر براي فرانسوي‌هاست. فرانسه در سال‌هاي اخير و حتي پيش از شروع بحران اقتصادي و مالي جهاني، با مشكلات مالي و اقتصادي فراواني مواجه بود.
سفرهاي متعدد ساركوزي در ابتداي دوران رياست‌جمهوري به كشورهاي آسيايي و عربي براي به‌دست آوردن فرصت‌هاي اقتصادي، حكايت از تلاش پاريس براي رهايي از بن‌بست اقتصادي داشت. ذخيره‌هاي ارزي قابل توجه اعراب حاشيه خليج‌فارس كه در دوران گران شدن نفت در بانك‌هاي اين كشورها انباشته شده بود؛ باعث روي آوردن بيشتر رهبران سياسي اروپايي و آمريكا به اين كشورها جهت ورود به عرصه مبارزه با بحران اقتصاد جهاني شد.در همين راستا بود كه رهبران برخي از كشورهاي عربي مانند عربستان در گروه 20 كه به اين منظور تشكيل شده بود شركت كرده و اولين نشست آن نيز در رياض برگزار شد.
هرچند ساركوزي در سفر ماه ژانويه خود تنها موفق به امضاي قرارداد ايجاد پايگاه نظامي در خاك امارات شد و از نظر اقتصادي دستاورد چنداني نداشت، اما انتظار دارد در اين سفر كه بيشتر از در تنگنا قرار گرفتن پاريس به دليل شدت يافتن بحران اقتصادي است، امارات را وادار به امضاي توافقنامه‌هاي بازرگاني كند تا شايد از اين رهگذر اندكي از مشكلات فرانسوي‌ها كم شود.بازار پرجاذبه دوبي كه بندر صادرات مجدد است يكي از عوامل اصلي كشاندن ساركوزي به امارات بوده در حالي كه امارات خود با مشكلات ناشي از بحران اقتصادي دست و پنجه نرم مي‌كند و بيشتر پروژه‌هاي اقتصادي اين كشور به خصوص در بخش مسكن تعطيل شده، سفر رئيس‌جمهور فرانسه و درخواست‌هاي اقتصادي از اين كشور مي‌تواند سوال‌برانگيز باشد. هزار فرانسوي در امارات زندگي مي‌كنند و بازار امارات رتبه اول خاورميانه را در بازاريابي محصولات فرانسه دارد.
حجم سرمايه‌گذاري فرانسه در امارات در سه سال گذشته 5/1ميليارد يورو بوده است كه۵۰درصد كل سرمايه‌گذاري در خاورميانه محسوب مي‌شود. آنچه كه به گفته كارشناسان اقتصادي در منطقه مبهم به نظر مي‌رسد اهداف پشت پرده اين سفر است، بحران جاري در اقتصاد جهان به امارات اين اجازه را نخواهد داد كه در ديگر كشورها سرمايه‌گذاري كند و فرانسوي‌ها هم چنين تواني ندارند، حال آيا ساركوزي براي بعد از بحران اقتصادي كه تا دو سال ديگر ادامه خواهد داشت سرمايه‌گذاري كرده است؟